<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮,唐教坊曲。按《唐書(shū)?宋務(wù)光傳》:“比見(jiàn)都邑坊市,相率為渾脫隊(duì),駿馬戎服,名蘇幕遮?!北緸槲饔蛭枨?lt;/p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">慧琳《一切經(jīng)音義》卷四十:“‘蘇幕遮’西戎胡語(yǔ)也,正云‘颯麿遮’。此戲本出西龜茲國(guó),至今猶有此曲。此國(guó)渾脫、大面、撥頭之類也?;蜃鳙F面,或像鬼神,假作種種面具形狀。或以泥水沾酒行人,或持羅索搭鉤,捉人為戲。每年七月初,公行此戲,七日乃停。土俗相傳云,常以此法禳厭,驅(qū)趁羅剎惡鬼食啖人民之災(zāi)也?!?lt;/p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《張說(shuō)之文集》卷十有《蘇摩遮》詩(shī)五首,皆七言絕句。說(shuō)之于詩(shī)題下注云:“潑寒胡戲所歌,其和聲云億歲樂(lè)。”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《詞譜》謂宋詞家所用,蓋因舊曲另度新聲也。又名《鬢云鬆令》,《清真集》入“般涉調(diào)”。雙調(diào)六十二字,前后片各七句,四仄韻。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">《蘇幕遮》詞譜:</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【仄平平,平仄仄(韻)?!恐胸破狡?,中仄平平仄(韻)。中仄平平平仄仄(韻)。中仄平平,中仄平平仄(韻)。</p><p class="ql-block">【仄平平,平仄仄(韻)?!恐胸破狡剑胸破狡截疲崳V胸破狡狡截曝疲崳V胸破狡?,中仄平平仄(韻)。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮</p><p class="ql-block">[宋]范仲淹</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">碧云天,黃葉地。秋色連波,波上寒煙翠。山映斜陽(yáng)天接水。芳草無(wú)情,更在斜陽(yáng)外?。</p><p class="ql-block">黯鄉(xiāng)魂?,追旅思?。夜夜除非,好夢(mèng)留人睡。明月樓高休獨(dú)倚。酒入愁腸,化作相思淚。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】</p><p class="ql-block">①“山映斜陽(yáng)”句:斜陽(yáng)映射在山頭。天接水:遠(yuǎn)處天水相接。</p><p class="ql-block">②“芳草無(wú)情”兩句:芳草遠(yuǎn)接斜陽(yáng)外的天涯(暗指遠(yuǎn)方的故鄉(xiāng))。斜陽(yáng)尚可看到,而故鄉(xiāng)卻望不見(jiàn)。</p><p class="ql-block">③黯鄉(xiāng)魂:因思念家鄉(xiāng)而心神悲傷沮喪。</p><p class="ql-block">④追:追隨糾纏之意。旅思:羈旅的愁思。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮·草</p><p class="ql-block">[宋]梅堯臣</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">露堤平,煙墅查。亂碧萋萋,雨后江天曉。獨(dú)有庾郎年最少①。窣地春袍?,嫩色宜相照。</p><p class="ql-block">接長(zhǎng)亭,迷遠(yuǎn)道??霸雇鯇O?,不記歸期早。落盡梨花春又了。滿地殘陽(yáng),翠色和煙老。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】</p><p class="ql-block">①庾郎:指庾信,早有文名,“年十五侍梁東宮講讀?!保ㄒ?jiàn)宇文逌《庾開(kāi)府集序》)出使西魏,值梁為西魏所滅,遂留異鄉(xiāng)。后入北周,顯達(dá)于時(shí),常愁思故國(guó),作《哀江南賦》。</p><p class="ql-block">②窣地:拂地。窣,窣窸的略語(yǔ),本象聲詞,形容輕微的摩擦聲,這里作動(dòng)詞,即擦地的意思。春袍:即青袍,古代讀書(shū)人和初入仕途者所穿之袍。古詩(shī):“青袍似春草,長(zhǎng)條隨風(fēng)舒?!?lt;/p><p class="ql-block">③王孫:王者之后代。如稱公子,乃對(duì)人的尊稱。劉安《招隱士》賦:“王孫游兮不歸,春草生兮萋萋?!?lt;/p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮·詠選仙圖①</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">[宋]蘇軾</p><p class="ql-block">暑籠晴,風(fēng)解慍。雨后馀清,暗襲衣裾潤(rùn)?。一局選仙逃暑困。笑指尊前,誰(shuí)向青霄近?。</p><p class="ql-block">整金盆?,輪玉筍?。鳳駕鸞車?,誰(shuí)敢爭(zhēng)先進(jìn)。重五休言升最緊??v有碧油,到了輸堂印?。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】</p><p class="ql-block">①選仙圖:古代一種擲骰子的游戲,賭賽運(yùn)氣,看誰(shuí)先升到最高的格子。鳳駕、鸞車、碧油、堂印當(dāng)是選仙圖的一些格子和骰子花色的名稱。王珪《宮詞》:“盡日窗間賭選仙”。可知它是當(dāng)時(shí)婦女消閑之戲。</p><p class="ql-block">②衣裾:衣大襟。這里指衣服。</p><p class="ql-block">③“誰(shuí)向青霄”句:青霄,指云霄。這里指作仙游圖,取得登天的勝利。</p><p class="ql-block">④金盤(pán):指擲骰用的盤(pán)。</p><p class="ql-block">⑤輪玉筍:婦女輪流用筍子一樣的纖手?jǐn)S骰。</p><p class="ql-block">⑥“鳳駕鸞車”二句:鳳駕鸞車,選仙圖中的格子名稱。進(jìn)了這個(gè)格子,近于勝利,就沒(méi)有人能和它搶先了。</p><p class="ql-block">⑦“重五”三句:重五,擲得兩個(gè)五點(diǎn)。升,上升,向青霄前進(jìn)。最緊:接近目標(biāo)。碧油:貴族婦女乘的碧油車,也是選仙圖中的一個(gè)格子。到了:最后,末尾。堂印,骰子的一個(gè)花色,即兩個(gè)四點(diǎn)。玩選仙圖,以得紅色點(diǎn)為貴。得兩個(gè)四點(diǎn)(一點(diǎn)和四點(diǎn)為紅色)為最貴。這三句是說(shuō)擲兩個(gè)五點(diǎn),雖得到碧油,但不是最后勝利,還會(huì)輸給擲兩個(gè)四點(diǎn)得印堂的人。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮</p><p class="ql-block">[宋]周邦彥</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">燎沉香,消溽暑。烏雀呼晴,侵曉窺檐語(yǔ)?。葉上初陽(yáng)干宿雨。水面清圓,一一風(fēng)荷舉?。</p><p class="ql-block">故鄉(xiāng)遙,何日去?家住吳門?,久作長(zhǎng)安旅?。五月漁郎相憶否?小楫輕舟?,夢(mèng)人芙蓉浦”。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】</p><p class="ql-block">①燎:用微火焚燒。沉香:一種名貴香料,放在水中會(huì)下沉,亦稱“沉水”、“水沉”。</p><p class="ql-block">②消溽暑:消除悶熱潮濕的暑氣。溽,濕潤(rùn)。</p><p class="ql-block">③侵曉:天剛亮的時(shí)候。侵,近。窺檐:在檐邊窺探著。</p><p class="ql-block">④風(fēng)荷:風(fēng)中之荷。這句的意思是說(shuō)荷葉在晨風(fēng)中一張張被托舉著,亭亭而立。</p><p class="ql-block">⑤吳門:作者溝錢塘(今浙江杭州)人,錢塘原屬吳郡,故稱吳門。</p><p class="ql-block">⑥長(zhǎng)安旅:長(zhǎng)安力漢、唐古都,這里暗指北宋都城汴京(今開(kāi)封)。旅,旅客。</p><p class="ql-block">⑦漁郎:指家鄉(xiāng)的釣游舊伴。這句意謂家鄉(xiāng)的漁郎還記得我嗎?</p><p class="ql-block">⑧楫:槳,這里代指船。</p><p class="ql-block">⑨芙蓉:荷花別名,芙蓉浦即荷花塘,這里指“十里荷花”的西湖。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮</p><p class="ql-block">[宋]朱敦儒</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">酒壺空,歌扇去。獨(dú)倚危樓,無(wú)限傷心處。芳草連天云薄暮?。故國(guó)山河,一陣黃梅雨?。</p><p class="ql-block">有奇才,無(wú)用處。壯節(jié)飄零?,受盡人間苦。欲指虛無(wú)間征路??;厥罪L(fēng)云?,未忍辭明主。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】</p><p class="ql-block">①危樓:高樓。</p><p class="ql-block">②薄:迫近。</p><p class="ql-block">③“故國(guó)”兩句:意指面對(duì)故國(guó)山河令人愁似黃梅雨。賀鑄《青玉案》:“試問(wèn)閑愁都幾許。一川煙草,滿城風(fēng)絮,梅子黃時(shí)雨?!?lt;/p><p class="ql-block">④壯節(jié):壯烈的節(jié)操?!度龂?guó)志?魏?臧洪傳》:“陳登、臧洪,并有雄氣壯節(jié)?!?lt;/p><p class="ql-block">⑤虛無(wú):道家指道的本體。虛空之境,無(wú)所不在,但又無(wú)形可見(jiàn)。征路:指前程。</p><p class="ql-block">⑥風(fēng)云:《易乾》:“云從龍,風(fēng)從虎,圣人作而萬(wàn)物睹?!焙笠燥L(fēng)云比喻君臣遇合。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮</p><p class="ql-block">[宋]周紫芝</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">水傍邊,山盡處。喚取云來(lái),共我山頭住。分得一江風(fēng)共雨?。滿院芙蓉?,更聽(tīng)紅妝舞。</p><p class="ql-block">趁霜晴?,閑獨(dú)步。那里煙村,有個(gè)梅花樹(shù)。小徑斜穿來(lái)又去。醉后知他,有甚青云路?</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】</p><p class="ql-block">①分得:分有。</p><p class="ql-block">②芙蓉:荷花。</p><p class="ql-block">③霜晴:秋霜后晴明天。</p><p class="ql-block">④“有甚”句:有甚,指沒(méi)有什么的意思。青云路:喻走向官高爵顯之路。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮</p><p class="ql-block">[宋]馬子嚴(yán)</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">地偏靈,天應(yīng)瑞。簇簇銀花”,團(tuán)繞真珠蕊?。金闕玉樓分十二?。要伴姮娥,與月循環(huán)睡。</p><p class="ql-block">月如花,花表歲?。人道閏年,添個(gè)真奇異。不許揚(yáng)州夸間氣?。昨夜春風(fēng),吹送柴門里。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】</p><p class="ql-block">①簇簇:叢列,叢聚狀。銀花:白色瓊花瓣。</p><p class="ql-block">②真珠蕊:有如真珠一樣的花心。蕊,花心。</p><p class="ql-block">③金闕玉樓:相傳為仙人居所。道家謂天上有黃金闕,白玉京, 天帝或仙人居處。漢?東方朔《十洲記?昆侖》:“其一角有積金為天墉城,面方千里,城上安金臺(tái)五所,玉樓十二所?!?lt;/p><p class="ql-block">④花表歲:指花開(kāi)謝一個(gè)周期,標(biāo)志一歲。表,標(biāo)志。</p><p class="ql-block">⑤揚(yáng)州夸間氣:舊揚(yáng)州后土祠有瓊花一枝,相傳溈唐人所植。瓊花古以洛陽(yáng)、揚(yáng)州所產(chǎn)最佳。夸間氣:也即夸閑氣。閑氣:汐無(wú)關(guān)緊要之事而生氣??洌嚎湟?,這里有爭(zhēng)著之意。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮</p><p class="ql-block">[宋]趙文</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">綠秧平,煙樹(shù)遠(yuǎn)。村落聲喧,鳧雁歸來(lái)晚?。自倚闌干舒困眼。一架葡萄,青得池塘滿。</p><p class="ql-block">飲先愁,吟又懶。幾許閑情,百計(jì)難消遣???吐凡蝗鐨w夢(mèng)短。何況啼鵑?,怎不教腸斷。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】①鳧:野鴨。</p><p class="ql-block">②舒:伸展,張開(kāi)。困眼:疲倦的雙眼。</p><p class="ql-block">③消遣:消解,排遣。</p><p class="ql-block">④鵑:杜鵑,即子規(guī)鳥(niǎo)。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮·閨怨</p><p class="ql-block">[宋]陶氏</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">與君別,情易許①。執(zhí)手相將?,永遠(yuǎn)成鴛侶?。一去音書(shū)千萬(wàn)里。望斷陽(yáng)關(guān)?,淚滴如秋雨。</p><p class="ql-block">到如今,成間阻?。等候郎來(lái),細(xì)把相思訴??粗坊ɑú徽Z(yǔ)??;ㄒ殉擅罚Y(jié)就心中苦?。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】</p><p class="ql-block">①易許:容易相許。</p><p class="ql-block">②執(zhí)手相將:手拉手,不忍分離。相將:相隨。</p><p class="ql-block">③鴛侶:鴛鴦侶,喻恩愛(ài)夫妻。</p><p class="ql-block">④陽(yáng)關(guān):古關(guān)名,這里代指遙遠(yuǎn)的地方。</p><p class="ql-block">⑤間阻:阻隔、隔離。</p><p class="ql-block">⑥花不語(yǔ):花不說(shuō)話,或花不會(huì)說(shuō)話。溫庭筠《惜春詞》:“百舌問(wèn)花花不語(yǔ)?!?lt;/p><p class="ql-block">⑦“花已”兩句:成梅,結(jié)成了梅子。結(jié)就心中苦:梅子和心中苦,雙關(guān)語(yǔ)意。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">蘇幕遮·塞上</p><p class="ql-block">[清]尤侗</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">朔云寒,邊月苦。觱栗西風(fēng),吹亂黃沙舞。夜半雪深三尺許。毯帳駝峰,倒載琵琶女。</p><p class="ql-block">打圍來(lái),圈地去。銀管炊煙?,茶煮烏羊乳。蠻府參軍窮塞主。匹馬隨他,看射南山虎?。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注】</p><p class="ql-block">①瘠(bi)栗:古代管樂(lè)器,用竹做管,蘆葦做嘴。漢代從西域傳入。也作瘠篥、篳篥。</p><p class="ql-block">②銀管炊煙:銀笛聲動(dòng),炊煙裊裊。</p><p class="ql-block">③蠻府參軍窮塞主:作者自指。蠻府指邊防帥府,作者任職推官,俗稱司理參軍。窮塞主,語(yǔ)出歐陽(yáng)修。范仲淹作《漁家傲》“塞下秋來(lái)”,被歐陽(yáng)修譏為窮塞主詞。</p><p class="ql-block">④看射南山虎:用李廣射虎故事。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">圖片來(lái)自于網(wǎng)絡(luò),文字來(lái)自于陳以濱編著的《百譜千詞注》。</p>
林甸县|
黄平县|
房产|
鄯善县|
胶州市|
哈尔滨市|
金华市|
闻喜县|
米脂县|
永丰县|
舒城县|
常熟市|
肇东市|
金门县|
马关县|
营口市|
乐安县|
侯马市|
射阳县|
内乡县|
河间市|
克山县|
连平县|
潍坊市|
全南县|
淄博市|
台东县|
沐川县|
神农架林区|
卓尼县|
石家庄市|
金山区|
望谟县|
尚义县|
普定县|
平乡县|
武乡县|
井冈山市|
新竹市|
兴宁市|
晋城|